Trombosit nedir? Trombosit değerinin düşüklüğü ve yüksekliği neye işaret eder?
Trombositler, kan pıhtılaşmasında hayati bir rol oynayan hücre parçacıklarıdır. Trombositlerin işlevi, kan damarlarının yaralandığı durumlarda pıhtılaşmayı başlatmaktır. Trombositlerin sıhhatli işlevi, kanın düzgüsel pıhtılaşmasını sağlamada kritik bir rol oynar. Trombosit sayısı ya da işlevindeki anormallikler, ciddi sıhhat problemlerine yol açabilir. Trombosit nedir? Trombosit değerinin düşüklüğü ve yüksekliği neye işaret eder? Trombositlerin işlevi, önemi ve sağlıkla ilişkisi.
Kan, vücudumuzun hayati fonksiyonlarını yerine getirmesinde kritik bir rol oynar. Ancak kanamalar ve yaralanmalar durumunda, kanın pıhtılaşması hayati bir ehemmiyet taşır. İşte bu aşamada trombositler devreye girer. Trombositler, kan pıhtılaşmasının temel unsurlarıdır. Bu makalede, trombosit nedir, ne işe fayda ve sıhhat açısından niçin mühim oldukları ile ilgili daha oldukça malumat bulabilirsiniz.
Trombositler, kan hücrelerinin bir türüdür ve kanın pıhtılaşma sürecinde mühim bir rol oynarlar. Dolaşım sistemi süresince bulunan trombositler, kan damarlarındaki yaralanmalarda hızla harekete geçerler. Trombositlerin biçimi gayri muntazam ve yassıdır, bu da onların yüzeylerinin yapışkan hale gelmesine ve yaralı yerlere basitçe tutunmasına destek olur.
Trombositlerin en mühim görevi, kan damarlarının yaralandığı durumlarda pıhtılaşmayı başlatmaktır. Yaralanan damar yüzeyine tutunurlar ve birbirleriyle ve yaralı alandaki dokuyla etkileşime girerler. Bu etkileşim kararında trombositler, bir pıhtı kurmak için fibrinojen gibi proteinlerle birleşirler. Oluşan pıhtı, yaranın kapatılmasına ve fazla kan kaybının engellenmesine destek olur.
Trombositlerin sıhhatli işlevi, kanın düzgüsel pıhtılaşmasını sağlamada kritik bir rol oynar. Ancak birtakım durumlarda trombositlerin sayısı ya da fonksiyonu anormal olabilir. Trombosit sayısındaki artış ya da azalma, kanama bozukluklarına ya da pıhtılaşma problemlerine yol açabilir. Bu nedenle derli toplu sıhhat kontrolleri ve kan testleri, trombosit sağlığını seyretmek açısından önemlidir.
Sağlıklı bir insanda tam kan sayımı kararında trombosit değerinin 150,000 ile 450,000 hücre/ml arasında olması gerekir. Trombosit değerinin 150,000’nin dibine düşmesi durumunda, trombositopeni ismi verilen trombosit düşüklüğünden bahsedilir.
Kanda dolaşan ve kanamaya karşı koruyan trombosit ismi verilen hücrelerin sayısının düşmesiyle ortaya çıkan immün trombositopeni, kanamaya eğilimi artırarak hayatı tehdit edebiliyor.
Kanda dolaşan ve kanamaya karşı koruyan trombosit ismi verilen hücrelerin sayısının düşmesiyle ortaya çıkan immün trombositopeni (İTP) hastalığında, kanamaya meyil artıyor.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Hematoloji Onkoloji Hastanesinden Prof. Dr. Namık Özbek, AA muhabirine yapmış olduğu açıklamada, İTP’nin kanda dolaşan ve kanamaya karşı koruyan trombosit ismi verilen hücrelerin sayısının düşmesiyle oluştuğunu söyledi.
Trombositlerin düşmesine bağışıklık sistemindeki sapmanın yol açtığını anlatım eden Özbek, “Vücut düzgüsel şartlarda kendi hücrelerine karşı bağışıklık geliştirmiyor fakat İTP’de vücutta üretilen ve antikor ismi verilen bağışıklık maddeleri kişinin kendi trombositlerinin yıkılmasına niçin oluyor. Böylesi bir durumda kanamaya meyil artıyor.” diye konuştu.
En sık rastlanan bulgunun ciltte 1-2 milimetre boyutundaki kanamalar bulunduğunu özetleyen Özbek, aynı zamanda büyük morluklar, burun, diş etinde kanama ve daha azca sıklıkta kanlı idrar, mide ve bağırsak kanaması görüldüğünü aktardı.
Özbek, hastalarda hayatı tehdit edebilen kanamaların oldukça seyrek izlendiğini, görülme sıklığı aşağı yukarı yüzde 1 olan kafa içi kanamaların tehlikeli ve korkulan bir vaziyet bulunduğunu fakat bunun kanser, lösemi gibi kötücül hastalıklarla hiç bir ilişkisinin bulunmadığını vurguladı.
“Genellikle üst teneffüs yolu sonra ortaya çıkar”
Batı ülkelerinde meydana getirilen çalışmalara göre, her sene 10 bin çocuktan birinde İTP’nin ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Özbek, “Hastalık genelde öteki hiç bir problemi olmayan çocuklarda ani olarak başlıyor. Ülkemizde bu hususta kafi veri bulunmamakla birlikte sayının Batı ülkeleriyle benzer olduğu düşünülmektedir. Çocuklarda en oldukça 2-6 yaş arası görülen bu rahatsızlık genelde bir üst teneffüs yolu enfeksiyonu sonra ortaya çıkar.” diye konuştu.
Özbek, hastaların çoğunun ilk sene içerisinde kendi kendine ya da tedaviyle iyileştiğini aktararak, “Kabaca yüzde 20-25’inde rahatsızlık bir yıldan sonra da devam eder. Bunlar trombosit sayısına ve kanama durumuna göre ilaçsız takip edilebileceği gibi muhtelif tedavi şekillerinden yararlanılabilir.” bilgisini paylaştı.
Çocuk hastalarda İTP tedavisine hastanın trombosit sayısı ve kanama bulgularına göre karar verilmesi icap ettiğini dile getiren Özbek, şu şekilde devam etti:
“Her hastanın ayrı bir birey olduğu göz önüne alınırsa, tek bir tedavi opsiyonu yoktur. Bu nedenle tedavinin hekim, aile ve katılabilecek yaştaysa çocuğun iş birliğiyle yönlendirilmesi en iyi yol olacaktır. Bu süreçte birtakım hastalara hiç bir tedavi verilmeyebileceği gibi kimilerine kortizon, damardan verilen ve kanda bulunan protein yapılı antikorlar ve öteki tedaviler verilebilir.”
Çocuklarda İTP tedavisi ve takibinin, sabır ve dikkat gerektiren bir süreç bulunduğunu belirten Özbek, aile ve hekimin iş donanması içerisinde olması icap ettiğini söyledi. Özbek, hastanın takibinin trombosit sayısı ve kanama durumuna göre değiştiğini kaydetti.
Prof. Dr. Özbek, trombosit sayısının düşük olduğu dönemlerde ağır fizyolojik aktiviteler ve futbol gibi savaşım sporlarından kaçınılması, tavsiye edilen ilaçların muntazam ve zamanında kullanılması icap ettiğinin altını çizdi.
Trombositler, kan pıhtılaşmasının temel taşlarıdır ve vücudumuzun yaralanmalara karşı korunmasında mühim bir rol oynarlar. Sağlıklı trombosit işlevi, düzgüsel kan pıhtılaşması için kritiktir. Trombosit sayısı ya da işlevindeki anormallikler, ciddi sıhhat problemlerine yol açabilir. Bu nedenle derli toplu sıhhat kontrolleri ve uzman tavsiyesi, trombosit sağlığını koruma açısından önemlidir.