Yargıtay’dan emsal ‘mesai’ kararı

İşten çıkarılan işçiler Çalışma Bölge Müdürlüğü’nün kapısını çaldı. Çalışma müfettişleri, iş yerindeki fazla Mesai uygulamasına yönelik rapor hazırladı. Raporda günlük 11 saati aşan çalışmaların fazla mesaiye dahil edilmesi gerektiği vurgulandı. Şirket avukatları, raporun iptali talebiyle mahkemeye başvurdu. Davacı firma avukatı; 6 haftalık çabalama süresi 259 saat çıkmasına karşın fazla çabalama tutarı gerçekleşme ettirilmediği tespitinin yanlış bulunduğunu öne sürdü.

Santral kısmı işçilerinin 12,5 saat çalıştırıldığı tespitinin hatalı olduğunu, 2 saat ara dinlenmesi yanısıra 1,5 saat Yemek molası ve otuz dakika 2 molanın umursanılmadığını iddia etti. Müfettişler tarafınca düzenlenen teftiş tutanağının iptaline karar verilmesini istek etti.

Davalı kurum avukatları ise raporların aksi fakat eşdeğer yazılı belge ile ispatlanabileceğinden teftiş tutanağının iptalinin olası olmadığını savunarak davanın reddini istedi. Mahkeme raporun iptaline hükmetti. Karar Bölge Adliye Mahkemesi’ne taşındı. BAM, itirazların reddine hükmetti. Karar temyiz edilince devreye giren Yargıtay 9. Hukuk Dairesi emsal özellikte bir karara imza attı.

11 SAATİ AŞAN ÇALIŞMALARDA…

Emsal kararla birlikte, günlük 11 saati aşan çalışmada bulunan her işçi, haftalık saati aşmasa dahi fazla mesai tutarı alabilecek. Kararda; 4857 sayılı Kanun’un 41’inci maddesine göre haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çabalama sayıldığı hatırlatıldı. Yönetmeliğe göre, 4857 sayılı Kanun’un 68’inci maddesi uyarınca verilen ara dinlenmeleri, çabalama süresinden sayılmayacağı vurgulandı. Kararda şu ifadelere yer verildi:

“Ara dinlenmeleri; iklim, mevsim, yöredeki gelenekler ve işin niteliği göz önünde tutularak, 24 saat içerisinde kesintisiz 12 saat dinlenme süresi dikkate alınarak düzenlenir. Bu düzenlemenin çabalama süresi yönünden önemi, maddede işçinin bir günde kesintisiz 12 saat dinlenme süresi olmasından laf edilmesidir. Günlük çabalama süresinin 11 saati aşamayacağı öngörülmüştür. Günlük 11 saati aşan çabalama yapılması hâlinde, uygulanacak yaptırımın ne olduğu da gene yönetmelikte düzenlenmiş olup bu hâlde 4857 sayılı Kanun’un 41, 42 ve 43’üncü maddeleri uygulanacaktır. Bu açıklamalara göre, günlük çabalama süresine dair yasal düzenlemelerin emredici özellikte olduğu kabul edilmelidir. İşçinin haftalık çabalama süresi 45 saati aşmasa dahi günlük 11 saati aşması hâlinde, bu çalışmalar için fazla çabalama tutarı ödenmesi gerekir. Müşahhas vakada iptali istenilen Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın teftiş raporunda hastanede çalışan işçilerin fazla çalışmaları belirlenirken, çalışanların 01 Ocak 2015-01 Ekim 2016 tarihleri arası dönemdeki çabalama süreleri dikkate alınmıştır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, vardiyalı çalışan işçilerin ve santral görevlisi işçilerin, çabalama saatlerine göre gece ya da gündüz çalışmaları farkı yapılmaksızın ve 4857 sayılı Kanun’un 69’uncu maddesindeki değişikliğin yürürlüğe girmiş olduğu 04 Nisan 2015 zamanı dikkate alınmaksızın hesaplama yapıldığı anlaşılmıştır. Teftiş raporunda fazla çalışması belirleme edilen işçilerin, dosyadaki puantaj kayıtları ve kontrol esnasında dinlenen işçilerin beyanları dikkate alınarak çabalama saatleri belirlenmeli ve gece çalışması gündüz çalışması farkı yapılarak 04 Nisan 2015 tarihinden ilkin bu işçilerin haftalık fazla çabalama süresi 45 saati aşmasa dahi günlük 7,5 saati aşan gece çalışmalarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıydı. Bu tarihten sonrasında ise haftalık fazla çabalama süresi 45 saati aşmasa dahi günlük 11 saati aşacak şekilde çalışıp çalışmadıkları belirleme edilmeli ve kararına göre karar verilmelidir. Eksik incelemeyle karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.”